Trên thực tế cách chơi Cờ vây không hề khó mặc dù khi mới nghe qua quy luật nhiều người sẽ cảm thấy rắc rối. Đây là một trong những game đánh cờ yêu cầu kỹ năng và áp dụng chiến thuật khá cao để tiêu diệt đối phương. Thành viên tại HitClub sẽ không mất nhiều thời gian thành thạo bộ môn này với hướng dẫn cơ bản được chúng tôi cập nhật ngay sau đây.
Thành phần bàn cờ và những quy ước ban đầu
Trước khi học cách chơi cờ vây chuẩn, bạn cần làm quen với các công cụ cấu thành nên ván đấu đặc biệt này. Đây là tựa game dân gian khá thú vị được truyền nhiều thập kỷ tại Việt Nam với luật khá quen thuộc.
| Dụng cụ | Mô tả |
| Bàn cờ | Có dạng lưới vuông. Bàn cờ tiêu chuẩn có 19×19 đường ngang dọc tạo thành 361 giao điểm. Tuy nhiên, người mới tập chơi thường bắt đầu với bàn 9×9 hoặc 13×13 để làm quen. |
| Quân cờ | Gồm hai màu Đen và Trắng. Quân cờ được đặt vào giao điểm của các đường kẻ, không phải vào ô vuông như cờ vua. |
| Thứ tự đi | Quân Đen luôn được ưu tiên đi trước. Để bù đắp lợi thế này, quân Trắng thường được cộng thêm một số điểm gọi là “Komi” (thường là 6.5 điểm). |
Yếu tố cốt lõi trong cách chơi Cờ vây
Mục tiêu tối thượng của cả 2 đối thủ trong trò chơi này là bao vây các giao điểm trống để biến chúng thành lãnh thổ của mình. Càng mở rộng được đất cơ hội chiến thắng của bạn càng cao.
Khái niệm “Khí” trong Cờ vây
Khí – Liberties là yếu tố nền tảng quyết định sự sống còn của từng quân cờ hoặc cả một nhóm quân. Khi tìm hiểu cách chơi Cờ vây cần chú ý:
- Mỗi quân cờ khi đặt xuống sẽ có các giao điểm trống xung quanh, đó chính là “khí”.
- Một quân đứng giữa bàn cờ thường có 4 khí (trên, dưới, trái, phải).
- Quân ở cạnh bàn chỉ có 3 khí, còn ở góc chỉ có 2 khí.
Cách chơi cờ vây – Bắt quân
Khi tất cả “khí” của một quân hoặc một nhóm quân bị đối phương lấp kín, nhóm quân đó sẽ bị bắt và nhấc khỏi bàn cờ. Điều này có nghĩa nhón đó trở thành tù binh, bị vô hiệu.
Ví dụ dễ hiểu, nếu một nhóm quân bị bao vây hoàn toàn mà không còn giao điểm trống nào để “thở”, thì dù có nhiều quân đến đâu, cả nhóm vẫn bị bắt cùng lúc. Đây là lý do vì sao trong cách chơi Cờ vây, việc kết nối quân và giữ đường thoát khí luôn quan trọng hơn số lượng quân trên bàn.
Luật không được tự sát
Luật này được đưa ra nhằm đảm bảo ván cờ diễn ra hợp lý và không có nước đi vô nghĩa. Cụ thể:
- Bạn không được đặt quân vào vị trí mà ngay khi đặt xuống, quân đó không còn khí nào.
- Ngoại lệ duy nhất là khi nước đi đó giúp bạn bắt quân đối phương, tạo ra khí mới sau khi đối phương bị nhấc khỏi bàn.
Nói đơn giản để thành viên mới tìm hiểu cách chơi Cờ vây dễ hình dung thì bạn không thể “hy sinh” một quân vô ích. Trừ khi việc hy sinh đó mang lại lợi thế chiến thuật rõ ràng.
Luật KO (Luật kiếp)
Luật KO được tạo ra để tránh việc hai người chơi lặp lại vô hạn cùng một tình huống bắt quân qua lại lẫn nhau. Nếu bạn vừa bắt một quân và tạo ra một trạng thái bàn cờ mới, đối phương không được phép đi ngay nước tiếp theo để khôi phục lại đúng trạng thái trước đó.
Họ phải đi một nước khác ở vị trí khác trên bàn, sau đó mới có thể quay lại tranh chấp tại khu vực KO. Luật này khiến trò chơi này trở nên chiến thuật hơn, tinh tế và kích thích hơn. Nguyên nhân vì người chơi phải biết tạo “nước đe dọa” ở nơi khác để giành quyền quay lại điểm nóng trên bàn.
Các giai đoạn của một ván Cờ vây chuyên nghiệp
Một ván Cờ vây dù chuyên nghiệp hay nghiệp dư cũng luôn tôn trọng luật. Từ khi bắt đầu đến kết thúc được chia thành ba giai đoạn rõ ràng, mỗi giai đoạn mang một tư duy và mục tiêu chiến thuật khác nhau. Quy trình chi tiết cách chơi Cờ vây như sau:
| Giai đoạn | Tên gọi | Mục tiêu chiến thuật |
| Khai cuộc | Fuseki | Đặt quân ở góc và biên để phác thảo ranh giới lãnh thổ |
| Trung cuộc | Chuban | Tấn công, bao vây, chia cắt và tranh chấp các vùng đất |
| Quan tử | Yose | Thu hẹp khoảng trống, tối ưu hóa từng điểm lãnh thổ |
Thuật ngữ quan trọng cần ghi nhớ trong Cờ vây
Để hiểu sâu cách chơi Cờ vây, bạn cần nắm vững một số khái niệm cốt lõi thường xuyên được sử dụng. Điều này cũng giúp người chơi mới không bị bỡ ngỡ khi nghe cao thủ trao đổi hay quan sát những ván đấu lớn:
- Mắt (Eye): Là một khoảng trống nằm hoàn toàn bên trong nhóm quân của bạn. Một nhóm quân muốn “sống vĩnh viễn” phải tạo được ít nhất 2 mắt.
- Đất: Là các giao điểm trống được bao vây hoàn toàn bởi quân của một bên và không thể bị đối phương xâm nhập.
- Tù binh: Là những quân cờ đã bị bắt trong quá trình thi đấu và được dùng để tính điểm cuối ván.
Mẹo rèn luyện tư duy Cờ vây cho người mới
Cũng như cách chơi Cờ đam, Cờ vây không chỉ là trò chơi chiến thuật, mà còn là bài tập về kiên nhẫn và tư duy dài hạn để có thể chiến thắng. Những lời khuyên thực tế từ người chơi nhiều kinh nghiệm về cách chơi Cờ vây đã được cổng game Hit Club tổng hợp như sau:
- Học cách từ bỏ: Đừng cố cứu những nhóm quân đã hết hy vọng mà nên dùng thời gian và nước đi để xây dựng vùng đất lớn hơn ở nơi khác.
- Ưu tiên theo thứ tự Góc => Biên => Trung tâm: Đây là quy luật chiếm đất hiệu quả nhất và giúp bạn tạo thế an toàn từ sớm, tránh bị đối thủ áp đảo.
- Luyện bài “Tử hoạt”: Đây là các bài toán dạy bạn cách làm cho nhóm quân sống hoặc chết, cực kỳ quan trọng để nâng cao khả năng đọc thế cờ.
Lời kết
Cách chơi cờ vây dù mới nghe có thể phức tạp nhưng khi hiểu bản chất thì áp dụng không hề khó. Mỗi nước đi không chỉ mang tính kỹ thuật, mà còn phản ánh sự điềm tĩnh và tầm nhìn chiến lược của cao thủ trên bàn. Khám phá thêm những trò chơi mới lại tại Hit Club trong các bài viết tiếp theo.